تاریخ ما
گزیده‌ای از تاریخ و تمدن جهان باستان

زندگینامه آندره گدار

Andre Godardآندره گدار (متولد 1881 و متوفي 1965) باستان‌شناس و معمار فرانسوي و متخصص در صنايع اسلامي و ايراني و خاورميانه بوده كه تحصيلات خود را در دانشكده هنرهاي زيباي پاريس در رشته معماري و باستان‌شناسي به پايان رسانده و اوقات خود را در بررسي دو رشته مزبور در خاورميانه به‌خصوص ايران صرف كرده و عمر او بالغ بر هشتاد و پنج سال بوده است.

دولت ايران وي را در سال 1928 استخدام كرد و او مدت سي سال در ايران ماند و در ساختمان موزه ايران باستان و موزه دانشگاه تهران و تشكيلات آن خدمات مهمي انجام داد و آثار باستاني جالبي را هم بر اثر حفريات از زير خاك‌هاي مناطق مختلف ايران بيرون آورد و در موزه‌هاي مزبور به‌شيوه فني قرار داد.  گدار در سال 1306 مديريت اداره باستان‌شناسي ايران را به‌عهده گرفت و به ترميم آثار تاريخي پرداخت. وقتي قانون عتيقات در 12 آبان 1309 شمسي به تصويب مجلس شوراي ملي رسيد و آيين‌نامه آن در جلسه 28 آبان 1311 از تصويب هيئت وزرا گذشت بر طبق ماده اول آن تمام آثار صنعتي و ابنيه و اماكن كه تا پايان دوره زنديه در كشور ايران احداث شده اعم از منقول و غيرمنقول جزو آثار ملي ايران محسوب گرديد و در زير حفاظت و نظارت دولت قرار گرفت. از اين‌رو به آندره گدار دستور داده شد كه فهرستي از آثار ملي ايران تهيه كند و به دولت تسليم نمايد.

گرچه پيش از او پروفسور ارنست هرتسفلد باستان‌شناس آلماني فهرستي از ابنيه تاريخي ايران تهيه كرد و در نشريه شماره يك انجمن آثار ملي در شهريورماه 1304 در تهران به چاپ رسيد، ولي فهرست آندره گدار دقيق‌تر و كامل‌تر تنظيم گرديد. بدين‌طريق از تاريخ 24 شهريور 1310 شمسي (طي دستور دولت ايران مبني بر تهيه فهرست از آثار ملي كشور مزبور) پنجاه و شش اثر تاريخي ثبت گرديد و در دنباله آن هم سيزده اثر تاريخي ديگر به ثبت رسيد. فهرستي هم كه از گنجينه‌هاي هنري كشور تهيه شد كه بسيار جالب است. آندره گدار علاوه بر تأسيس سازمان‌هاي اداري و فني هيئت‌هايي را تشكيل داد، كه در تعمير ابنيه تاريخي و امور فني باستاني ساختمان‌ها تخصص داشتند و به‌وسيله همين‌ها مسجد جامع شيراز و مسجد شاه اصفهان، مسجد شيخ لطف الله و ابنيه ديگري كه در شرف ويراني بود تعمير كرد. وي در ضمن تعمير ابنيه باستاني به تأسيس دانشكده هنرهاي زيباي تهران هم اقدام كرد و خود وي مدت‌ها رياست آن‌را بر عهده داشت و در تربيت كردن معماران ايراني كه تا پيش از آن در خارج از كشور تحصيل مي‌كردند سهم بزرگي دارا گرديد. گرچه او به هنر اسلامي مصر و بين‌النهرين و ابنيه دوره غزنويان موجود در افغانستان علاقه نشان داده، و با اينكه با همكاري همسرش در نقاشي‌هاي بودايي شهر باميان مطالعاتي به عمل آورده، اما با وجود اين با فعاليت‌هاي باستان‌شناسي خود در ايران خدمات جالبي انجام داده است. وي از اولين كساني است كه نسبت به مفرغ‌هاي لرستان كه به‌زودي علاقه موزه‌ها و مجموعه‌داران جهان را به خود جلب كرد، توجه خاصي كرده و در سال 1931 كتاب خود را با عنوان « مفرغ‌هاي لرستان» به چاپ رسانيده است و نيز در بخش اول كتاب « هنر ايران» درباره مفرغ‌هاي مزبور مفصلاً بحث كرده؛ زيرا مدارك باستان‌شناسي مهمي براي مطالعه زندگي و تمدن دوره پيش از تاريخ مردم سلسله جبال زاگرس كه ناحيه باختري فلات ايران را محدود كرده و آن‌را از كانون فرهنگي شگفت‌انگيز بين‌النهرين جدا نموده و در دسترس ما گذارده و در چهار فصل بعدي اين كتاب هنرهاي هخامنشي، سلوكي، اشكاني، ساساني و اسلامي را تحت بررسي قرار داده است. در اين فصول بيشتر هنر ساختماني در مجاورت حجاري و در دوره اسلامي به‌همراه كاشيكاري‌ها مورد بحث قرار گرفته است و در حقيقت ادامه هنر در دوره سه هزار ساله تاريخ ايران در معماري آن بهتر نمايان است؛ همان‌طوري‌كه در مطالعات تخصصي كه مؤلف اين كتاب در سال‌هاي 1936 و 1949 در گزارش‌هاي سالانه اداره كل باستان‌شناسي زير عنوان « آثار ايراني» انتشار داده است. در « هنر ايراني» هم با مقدمه خود با ديد حساس و دقيقي كه از خصوصيات روشن وي مي‌باشد به‌چشم مي‌خورد. آثار آندره گدار : از كارهاي وي تأسيس مجله‌اي به نام« راهنماي تاريخي ايران» مي‌باشد كه در سال 1313 شمسي نشر داده، كه اصل آن به زبان فرانسه بوده و شادروان غلامرضا رشيد ياسمي آن‌را به فارسي برگردانده است.مجله مزبور حاوي مطالب سودمندي از بعضي آثار و ابنيه تاريخي مي‌باشد. ديگر مجموعه‌اي به‌نام « آثار ايران باستان» در هشت جلد، كه به دو زبان فرانسه و فارسي انتشار يافته است. و نيز « مينياتورهاي ايراني در كتابخانه شاهي تهران » كه در مجموعه هنرهاي جهاني يونسكو درج شده است.ديگر از آثار ايشان « تخت‌جمشيد، 1961»، « مفرغ‌هاي لرستان، 1931»، « گنجينه زي‌ويه كردستان، چاپ سرويس، باستان‌شناسي ايران، هارلم، 1950»، «صنايع ايران قديم‌(مندرج در تاريخ عمومي هنر، 1932)»، « مساجد قديمي ايران(مندرج در آثار ايران، ج اول، سال 1936)»، « نطنز(مندرج در آثار ايران،ج اول، 1936)»، « هنر اسلامي و نبوغ ملي( روزنامه تاريخ جهان، 1954)»،معماري ايراني در دوران اسلامي( 1955) مي‌باشد. ضمناً مقالات علمي متعددي نوشته كه در « مجله تعليم و تربيت» قديم درج شده است. ديگر از آثار او « نمايشگاه ايران در لندن(روزنامه هنرهاي زيبا، 1931)»، « تاريخ مسجد جامع در اصفهان 1936 و خراسان 1949( آثار ايران، جلد دوم 1937)»، مدرسه و مسجد جامعي داراي ايوان‌هاي چهارگانه مي‌باشد (هنر اسلامي 1951) مقبره الجايتو، خدابنده در سلطانيه، 1938، فهرست آثار گدار به زبان فرانسوي را به‌دنبال همين ترجمه احوال ملاحظه خواهيد نمود. اعطاي دكتراي افتخاري به آندره گدار : نظر به خدمات سي ساله آقاي آندره گدار، شوراي دانشكده هنرهاي زيبا به دانشگاه تهران پيشنهاد كرد كه « دكتراي افتخاري دانشگاه تهران» به وي داده شود. دانشگاه تهران هم پيشهنهاد مزبور را با حسن قبول تلقي كرد و مجلس باشكوهي با حضور استادان و دانشمندان كشور در ساعت پنج بعدازظهر روز هفتم دي‌ماه 1337 تشكيل شد؛ و رئيس دانشگاه مزبور، آقاي آندره گدار را به اعطاي دكتراي افتخاري دانشگاه تهران مفتخر گردانيد. آقاي گدار هم كه تحت تأثير قرار گرفته بود از رئيس دانشگاه سپاسگزاري كرد و مجلس با كف زدنممتد حضار پايان يافت. فهرست آثار آندره گدار : – Les Antiquities bouddhiques de Bamiyan,Ars Asiatica,Van O Est,Paris,1928.In collaboration with Mme Y.A.Godard and J.Hackin – Bronzes du Luristan,Ars Asiatica,Van OEst,Paris,1931 – Lُart de la perse ancienne,Histoire uniuerselle de lُart,1932 – Les monuments de Maragha,Paris,1934 – The Tari – Khana,Damghan,Gacette des Beaux- Arts,December ,1934 – Abarkuh,Athar-e Iran,1936-1 – Natanz,Athar-e Iran,1936-1 – The Towers of Lajin and Resget, Athar-e Iran, 1936-1 – The ancient mosques of Iran,Athar- e Iran, 1936-2 – History of the Masjid – i -Jami,Ispahan,Athar-e Iran,1936-2 – Ardistan and Zavare,Athar-e Iran,1936-2 – Ispahan,Athar-e Iran,1937-1 – The Parthian statues at shami,Athar- e Iran,1937-2 – The fire monuments,Athar-e Iran, 1938-1 – The tomb of Sultan Uljaitu khodabenda at Sultaniya,A Suroey of persian Art,vol.I.London,1938 – gumbad- i – kabus,A Suruey of persian Art,vol.I,1938 – Khorasan,Athar-e Iran,1949-1 – Ispahan.The tomb of Bada kasem and the Imami madrasa,Athar-e Iran,1949-1 – Iranian vaults,Athar-e Iran,1949-2 – Le Tresor de Ziwiye,Haariem,1950 – The tomb of Mawlana Hasan kashi at Sultaniya – Le tombeau de Mawalana Hasan kashi a Sultaniye,Les arts asiatiques,1954 – Moslem art and national genius, Lُart musulman at les genies nationaux,Cahiers dُhistorie mondiale,January 1954 – Unesco collection of word art : Iran,Persian miniatures,in the Imperial Librery,Teheran – Collection Unesco de lُArt mondial Iran Miniatures Persans de la bibliotheque imperiale,paris,1956 – Essays and lectures,Orientalia Romana,Roma,1958 -Persepolis, Bible et Terre sainte,May 1961 – Iranian architecture in Islamic times – Lُarchitecture iranienne a lُepoque islamique,Jardin des Arts,October,1961

ممکن است شما دوست داشته باشید
1 نظر
  1. جعفر صالحی نیا می گوید

    دوستان محترم پس از درود
    نوشته باارزشی میباشد. آیا میدانید آقای اندره گدار
    در باره منارجنبان اصفهان چه و در کدام کتاب نوشته است
    با سپاس جعفر صالحی نیا

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.