تاریخ ما
گزیده‌ای از تاریخ و تمدن جهان باستان

زندگینامه ظهوری ترشیزی

(وف 1026 -1024 ق)، شاعر و نویسنده، متخلص به ظهورى. ملقب به ملك الشعراء. وى در قریه‏ى جمند، از توابع ترشیز، به دنیا آمد. جوانیش به كسب ادب و دانش در خراسان گذشت، سپس به یزد رفت و در آنجا به شیوه‏ى شاعرى مشغول شد و با گروهى از اهل ادب معاشرت نمود در همان دیار با وحشى بافقى آنشایى و مصاحبت یافت. پس از آن چندگاهى به شیراز عزیمت كرد و در آنجا با درویش حسین سالك شیرازى، شاعر و نقاش و مذهب معروف، دوستى و ملازمت یافت. سپس قصد هند كرد و وارد دكن شد و در بیجاپور به درگاه عادل شاهیان رسید و ملازمت عادل‏شاه ابراهیم ثانى را یافت و او را مدح گفت. آشنایى ظهورى با ملك قمى هم در همین ناحیه‏ى دكن و ظاهره در بیجاپور حاصل شد و به مواصلت ظهورى با دختر ملك انجامید و از آن پس دو شاعر با یكدیگر به سر بردند و در ایجاد بعضى اثرها با هم همكارى داشتند. ظهورى پس از چندى آهنگ حجاز كرد و در بازگشت به هند در احمدنگر پایتخت نظامشاهیان به خدمت عبدالحریم‏خان خانان رسید. وى در نظم و نثر دست داشت بطورى كه در هند به شهرت رسید. از جمله آثارش: مجموعه منشآت به نامهاى: «دیباچه‏ى نورس»، كه مقدمه‏اى است بر كتاب «نورس خیال» اثر ابراهیم عادل‏شاه؛ «گلزار ابراهیم»، در ستایش ابراهیم عادل‏شاه؛ «خوان خلیل»، كه با مشاركت ملك قمى به نام ابراهیم عادل‏شاه تصنیف كرد؛ «پنج رقعه»؛ «دیوان» شعر؛ «ساقى‏نامه»، حدود چهار هزار و پانصد بیت كه به نام برهان ثانى نظامشاه سرود.[1]
نورالدین محمد، ترشیزى شاعر مشهور اوایل قر. 11 ه. (ف. 1025 ه.ق./ 1616 م.) وى مدتى در خراسان و عراق و فارس به سر برد و با عمال و بزرگان و شاعران آن نواحى مصاحبت داشت و سپس به مكه و از آنجا در سال 980 ه.ق./ 1572 م. به هند رفت و در آنجا كسب مقامات بلند كرد. دیوان ظهورى شامل مثنوى‏ها، قصیده‏ها و غزلهاى بسیار است و سه دیباچه وى به نثر فارسى بر مجموعه‏هاى او (نورس، گلزار ابراهیم، خوان خلیل) به نام «سه نثر ظهورى» شهرت بسیار دارد و جزو كتب درسى هندوستان و پاكستان به شمار مى‏رود، و بر آن شروحى نوشته‏اند. شهرت ظهورى در هند بیشتر از ایران است.
یک نمونه از اشعار مشهور وی :
تا کی جفا کشم زتو ای بی وفا،برو/بگذاشتم به مدعیان مدعا،برو
آن ها که درقفای تو گفتیم،گفته ایم/تا وا نکرده ایم لب،از پیش ما برو
دشمن نکرد آنچه تو کردی به دوستی/بیگانه ام دگر،برو ای آشنا برو
امید صلح نیست دگر،نیست نیست نیست/منشین،برو برو برو،ای بی وفا برو
برخود حرام کرده مشامم شمیم او/هستند بی خودان دگر،ای صبا برو
غیر از سفر علاج نداری،لجاج چند؟/مردی ز رشک غیر،ظهوری بیا برو
برگرفته از کتاب: اثرآفرینان (جلد اول-ششم)
منابع زندگینامه:
[1] آتشكده‏ى آذر (271 -266 / 1)، ایضاح المكنون (515 -440 / 1)، تاریخ ادبیات ایران، براون (169 / 4)، تاریخ ادبیات در ایران (988 -977 / 5)، تاریخ نظم و نثر (446 -445)، تذكره‏ى میحانه (412 -363)، دایره‏المعارف فارسى (1648 / 2)، الذریعه (32 / 23 ،657 -656 / 9)، فرهنگ ادبیات فارسى (332)، فرهنگ سخنوران (597 -596)، كاروان هند (838 -823 / 2)، گنج سخن (80 -77 / 3)، لغت‏نامه (ذیل/ ظهورى)، مآثر رحیمى (446 -393 / 3)، منظومه‏هاى فارسى (381 -380)، مؤلفین كتب چاپى (551 -550 / 5)، نتایج الافكار (451 -447).
منبع آنلاین : راسخون
ممکن است شما دوست داشته باشید
1 نظر
  1. مهدی می گوید

    با عرض سلام و تشکر به خاطر مطالب قشنگتون. اگه یه لطفی بکنید و دیوان ظهوری ترشیزی را گیر بیاورید ممنون میشم

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.